Podlasie i jego kulturowe bogactwo

Agnieszka Gałach

Burzliwa historia Podlasia i pogranicze sprawia, że jest to region wielokulturowy i wielonarodowościowy, o największym zróżnicowaniu etnologicznym w Polsce.

Oprócz Polaków mieszkają tutaj Białorusini, Litwini, Ukraińcy, Tatarzy, Rosjanie, Niemcy i Romowie. Najliczniejszą grupę stanowią Białorusini –
ok. 200 tysięcy. Mniejszość ukraińska zamieszkuje tereny między Bugiem
a Narwią, a litewska gminy Puńsk, Szypliszki, Sejny. Tatarów spotkać można w Białymstoku, Kruszynianach, Bohonikach, Sokółce i Suchowoli. Rosjan natomiast we wsiach Wodziłki i Grądy Bór, Białymstoku, a Niemców w Suwałkach. Dużo Romów natomiast mieszka w Białymstoku, Bielsku Podlaskim i Siemiatyczach. Różnorodność etniczna i wyznaniowa wpłynęła na to jak wygląda krajobraz Podlasia pod kątem zabytków. Są one tutaj niezwykle cenne, dlatego że są wytworem bogactwa różnych kultur, religii
i cywilizacji.

Podlaskie perełki…

Przykładem takiego bogactwa może być Ziemia Sejeńska często nazywana Małą Litwą. Wynika to z tego, że w gminie Puńsk Litwini stanowią 80% mieszkańców. Kolejnym niesamowicie bogatym kulturowo regionem jest Puszcza Knyszyńska. Bramą do niej jest Supraśl – najmłodsze podlaskie uzdrowisko. Mieści się w nim monastyr prawosławny, w którym znajduje się jedyna w Polsce obronna cerkiew gotyckobizantyjska. Jej rzadko spotykamy charakter wynika z położenia na pograniczu kultur zachodnioeuropejskiej i ruskobizantyjskiej. W dawnym Pałacu Archimandrytów zaś znajduje się Muzeum Ikon, w którym jest ok. 500 arcydzieł.

Nie są to wszystkie atrakcje. W Supraślu podziwiać można również zabytki przypominające o włókienniczej historii miasta. Do dziś zachowały się budynki dwóch fabryk i drewniane domy tkaczy.

We wschodniej części parku krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej, bliżej granicy z Białorusią przebiega Szlak Tatarski. Wskazać można dwa odcinki: długi – 54km długości prowadzący z Sokółki do Kruszynian i mały – 19km od Kruszynian do miejscowości Waliły – Stała. Łączy on miejsca związane
z historią Tatarów – znajdziemy tu najstarsze w Polsce drewniane meczety
i mizary.

Kolejnym skarbem Podlasia jest Puszcza Białowieska, będąca absolutnym ewenementem przyrodniczym na skalę europejską. Jest to ostatni las
o charakterze naturalnym, pierwotnym, jedyna ostoja żubra.

Wokół Puszczy Białowieskiej znajduje się wiele urokliwych wsi. Szczególne miejsce zajmują wśród nich Trześcianka, Soce i Puchły, czyli Kraina Otwartych Okiennic. Bogato udekorowane okeinnce przyciągają spojrzenia turystów. Ornamentyka jest niespotykana w innych regionach Polski.  

Na szczególną uwagę zasługują również dwie cerkwie, charakterystyczne dla obszaru Puszczy Białowieskiej. Pierwsza z nich to cerkiew św. Mikołaja w Białowieży z unikatowym ikonostasem z chińskiej porcelany, sprowadzanym na życzenie cara Aleksandra II z Petersburga. Jest to wyposażenie, którym pochwalić się mogą tylko trzy obiekty w Europie. Druga cerkiew to cerkiew (sobór) św. Trójcy w Hajnówce, która swoim modernistycznym kształtem przyciąga turystów.

Następnym przyrodniczym i niezwykle cennym zakątkiem Podlasia jest Dolina Narwi,będąca jedną z najlepiej zachowanych w Polsce dolin rzecznych. Jest nazywana „Polską Amazonią”, ze względu na bardzo unikalny na skalę światową system anastomozujący.

Kolejną perłą Podlasia jest miasto Tykocin, który niejednokrotnie określany jest miastem dwóch kultur. Żyli tutaj wyznawcy judaizmu. Żydzi bardzo przyczynili się do rozwoju handlu w Tykocinie. Od XVIII w. do wybuchu
II wojny światowej stanowili blisko połowę mieszkańców miasta, co czyniło go tak zwanym „ponadlokalnym ośrodkiem społeczności żydowskiej”.

Jest to oczywiście zaledwie kilka atrakcji Podlasia, które ukazują różnorodność tego regionu.

Na podstawie: Durydiwk M., Kociszewski P., Wielokulturowość Podlasia
i możliwości jej wykorzystania w turystyce, Turystyka Kulturowa, Nr 6/2013.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Next Post

Podlasie - kilka słów o regionie

Podlasie to region historyczny, obejmujący centralną i południową część województwa podlaskiego, północny wschód i północ województwa lubelskiegooraz wschodni skrawek województwa mazowieckiego. Podlasie charakteryzuje się różnorodnością walorów środowiskowych i unikatowymi systemami przyrodniczymi, ale także zróżnicowaniem kulturowym i etnicznym. Podlasie zamieszkane było przez Polaków, Białorusinów, Ukraińców. Litwinów i Tatarów. Poza tym należy […]